‘Vreugde’ – John P. Strelecky

Originele titel: ‘Joy’

 

Vreugde is een van de mooiste emoties in het spectrum van wat wij als menselijke wezens kunnen voelen. Het kan heel spontaan opkomen en is voor iedereen uniek. De overheerlijke geur van koekjes kan vreugdevolle herinneringen oproepen aan het weekend dat je doorbracht bij je oma. Op het strand zijn met de geluiden van meeuwen die roepen, de golven die zachtjes tegen de kust botsen. Ze kunnen ons terugbrengen naar de zomervakanties als tiener. Eindeloze zorgeloze uren met vrienden rondhangen, kampvuren ’s nachts, je eerste liefde…

En toch, als je kijkt naar het gemak en de intensiteit waarmee het plotseling kan verschijnen, kan vreugde daarmee ook behoorlijk ongrijpbaar zijn. Er kunnen momenten in ons leven zijn, waarop we denken dat vreugde nooit meer in ons leven zal verschijnen, na een periode waar vreugde wegbleef. Een duister gewicht bedekt ons als een zwarte deken die ondanks al onze inspanningen niet van ons af getrokken kan worden.

Dus wat is nu precies dat fenomeen ‘vreugde’? Waar komt het vandaan? Zijn we ermee geboren? Is het aan aangeleerde emotie? Kunnen we het opnieuw terugvinden als we er langere tijd geen verbinding meer mee hebben?

Ik geloof erin dat wij worden geboren met de kracht van vreugde. Net zoals liefde, moed, hoop en zoveel andere emoties, zijn we vooraf toebedeeld met het vermogen om vreugde te ervaren. Net als bij een software die vooraf op een computer is geladen, wordt vreugde vooraf in het menselijke besturingssysteem geladen. En onder de juiste omstandigheden, in de juiste omgeving, wordt dat vermogen losgelaten en het gevoel van vreugde geactiveerd.

Voor de meesten van ons gebeurt dit waarschijnlijk kort nadat we zijn geboren. Als baby worden we vastgehouden en voelen we ons veilig. We worden in een zacht dekentje gewikkeld en er wordt liefdevol voor ons gezorgd. Deze dingen starten het vreugde-systeem in onszelf op. We ervaren de emoties waarvan we denken dat die erbij horen. Dit is een prachtig gegeven, omdat vreugde een positief gevoel geeft. Onze hersenen zijn zo ingesteld dat het continu op zoek is naar positieve gevoelens. Dus nadat we vreugde hebben ervaren, pluizen we dit gevoel verder uit. We reiken met onze kleine babyhandjes naar de zachte deken die zo comfortabel aanvoelt op onze huid. We zoeken met onze oogjes, of onze kreten, de persoon die ons op een liefdevolle manier behandelt.

Het is echter ook heel goed mogelijk dat het vreugdesysteem helemaal niet opengaat, als we een baby zijn. In een vijandige omgeving, waar liefde, mededogen en zorgzaamheid geen rol spelen, kan het vreugdesysteem latent aanwezig zijn. Of als ze niet latent zijn, worden ze zelden gebruikt, omdat andere systemen zoals angst, onzekerheid of overleving keer op keer worden geladen.

Deze twee mogelijkheden kunnen de volgende fasen van ons leven aanzienlijk beïnvloeden, omdat we de neiging hebben om deze besturingssystemen, die we dan het meest gebruiken, te negeren. Bijvoorbeeld: als vreugde vaak wordt laden, is het alsmaar gemakkelijker en gemakkelijker om het de volgende keer te laden. Hetzelfde geldt voor angst, onzekerheid en overleving.

Om vreugde nog interessanter te maken: het keer op keer ervaren van vreugde, waardoor het sneller geladen wordt, is geen garantie dat een leven dat ooit vol vreugde was, voor altijd met vreugde gevuld zal zijn. Of het tegenovergestelde. Het menselijk bestaan is zelden constant, namelijk. Ieder leven heeft zijn ups en downs.

In veel opzichten is vreugde als taalvaardigheid. Een kind dat geboren wordt in een gezin waar twee talen worden gesproken, wordt standaard tweetalig. Het is geen bewuste keuze van de hersenen. Het gebeurt gewoon. Maar als na verloop van tijd het kind steeds minder  een van die talen in zijn omgeving heeft, zal het langzaam maar zeker moeilijker worden om de taal te spreken of te begrijpen. De hersenen zijn bezig met andere systemen en daarom lopen die sneller en efficiënter.

Uiteindelijk, bij onvoldoende gebruik, kan de persoon zich bijna geen ervaring met de tweede taal herinneren. En toch hebben talrijke studies aangetoond dat het er nog steeds is. In de juiste omgeving, onder de juiste omstandigheden, zullen de hersenen de verbindingen weer opnieuw activeren. In een tempo dat veel sneller is dan iemand die net startte zonder de kennis van die taal, kunnen ze hun spreekvaardigheid hervinden.

Dit is inspirerend omdat het betrekking heeft op vreugde. Want in de tijden van neergang, voelt het alsof vreugde haar wederkeer neemt en niet meer terugkomt. Dit is echter onmogelijk. Het systeem zit immers in ons. Altijd. Klaar om opnieuw geactiveerd te worden.

Dit is ook belangrijk voor iemand die geen vrolijke jeugd heeft gehad. Zijn leven heeft wellicht geen diepe patronen van vreugde vastgelegd in het systeem. Hoe zit het dan met hen? Wat we van ‘het leren van talen’ weten, is dat de snelste manier om iemand een taal te leren spreken, die niet is opgevoed met die taal, is om jezelf onder te dompelen in de taal die je wilt leren. In een omgeving waarin mensen zich onderdompelen, kunnen die mensen binnen zes maanden vloeiend die taal leren spreken.

Dat is fantastisch nieuws, omdat het betrekking heeft op vreugde. Want zelfs als je leven tot nu toe niet (voldoende) is gevuld met vreugde, betekent dit niet dat dit rest van je leven zo blijft. Je kunt jezelf onderdompelen in de taal van vreugde en het vloeiend leren spreken in alles wat vreugde inhoudt.

Opnieuw vloeiend leren vreugde ervaren, of het voor de eerste keer ervaren, komt met uitdagingen. Onze hersenen zijn op heel veel manieren nogal basaal. Hoewel ze zeker ingesteld zijn om dát na te jagen wat ons plezier en vreugde brengt, hebben ze ook een doortastend en beschermend vermogen om zo lang mogelijk in leven te blijven. Dat kan zich vertalen in een grote twijfel om te veranderen. “Onze realiteit is misschien niet wat we willen, maar het houdt ons tenminste in leven”, denkt het brein, “laten we vandaag maar veilig doen wat we gisteren ook hebben gedaan.”

Dit kan overwonnen worden. Gebruik daarvoor ‘bemonstering’ en ‘overtuiging’. Bemonstering is dingen op kleine schaal uitproberen. We geven dan de hersenen de kans om het met weinig risico te ervaren. Wanneer we dit doen, openen we geweldige mogelijkheden voor verandering, wat in de context van deze discussie grote mogelijkheden biedt voor meer vreugde in ons leven. Bemonsteren van vreugde kan zo simpel zijn als het kijken van een YouTube video over iets waarin je bent geïnteresseerd. Je hoeft niet direct al je spaargeld uit te geven om een gloednieuwe bloemenwinkel te openen, wanneer dit idee bij je opkomt. Zoek eerst online een video op over bloemversiering. Kijk hoe je reageert. Ben je na de eerste minuut verveeld? Of voel je vreugde als je ziet hoe zo’n bloemendecoratie tot leven komt? Beide opties zijn goed. Het zijn allebei aanwijzingen voor de waarheid van wat je vreugde brengt.

Of misschien kijk je naar die eerste bloemschikvideo, maar begin je je te vervelen. Hier komt de overtuiging binnen. Het is eenvoudig om op dat moment volledig te ontkoppelen. Dat deel van de hersenen dat veiligheid zoekt, zoekt een excuses om terug te gaan naar precies hetzelfde wat het gister deed. Dan stop je direct met kijken en is het klaar. Maar dat is niet de oplossing. Het is namelijk misschien niet specifiek het bloemschikken dat het probleem is. Misschien is het de persoon die het filmpje heeft gemaakt. Of de soorten bloemen die hij heeft gebruikt. Of de sferen op het beeldscherm. Overtuiging is de bereidheid om toch nog even door te gaan, ondanks je verveling. Als je na tien filmpjes, van tien verschillende mensen nog steeds de verveling voelt en deze verveling dichter bij irritatie ligt dan bij vreugde… geen probleem. Dat is een goed teken dat er voor jou duidelijk een andere weg naar vreugde is, dan bloemschikken.

Als je worstelt met het uitzoeken van wat jou het gevoel van vreugde geeft, vraag jezelf dan af waaraan je de laatste dag van je leven zou besteden. Je hebt vandaag en alleen vandaag, that’s it. Schrijf je antwoorden op. Ik heb namelijk nog nooit iemand ontmoet die, wanneer ze deze vraag kregen, de dag besteedden aan iets wat hen geen vreugde bracht.

Zo mooi. Door het creëren van een scenario dat de hersenen een klein beetje beduvelt, stel je een lijstje samen met startpunten voor jouw vreugdesysteem. Daarna laat je bemonsteren en je overtuigingen een belangrijke rol spelen. Besteed vijf minuten per dag aan datgene waarvan je vermoedt dat jij er vreugde van ervaart. Wat dat ook voor je mag betekenen, dit kunnen meerdere dingen zijn. Aan het eind van je eerste ‘vreugde week’ schrijf je op wat je het leukst vond. Wat gaf jou dat ultieme vreugde gevoel? Of wat kwam het meest in de buurt? Verwissel die vreugde-momenten in voor de momenten die jou het minst vreugde gaven afgelopen week.

In de tweede week maak je zes minuten per dag vrij. Niet meer. Gewoon zes minuten per dag. Aan het eind van de week doe je precies hetzelfde als die week ervoor en ontdek je weer opnieuw wat jou vreugde gaf die week en wat juist niet. Maak hier een dagelijkse routine van. Pas na week vijf noteer je niet aan het eind van de week wat het meest en minste vreugde bracht, maar doe je dit dagelijks. Iedere dag verwissel je 1 minuut van niet-vreugde in voor 1 minuut van wat je wél vreugde geeft.

Dit proces is bijzonder krachtig, maar ook heel prettig en laagdrempelig. Het perfecte moment om dit te doen, is vlak voor je naar bed gaat. Het bijhouden van een klein dagboekje waarin je alles opschrijft, wat jou vreugde geeft en wat je wilt verwisselen, maakt het voor jezelf gemakkelijker om inzicht te krijgen in de patronen wat jou vreugde geeft.

Of je nu geboren bent met vreugde en het opnieuw hebt gewonnen, of je leert het voor de eerste keer óf je bent gewoon nieuwsgierig naar nog meer vreugdevolle minuten, met dit proces kun je het gemakkelijk realiseren. En vanwege de manier waarop het zich ontvouwt, zullen de hersenen uiteindelijk van ‘weerstand’ overgaan op ‘zoeken’. Je brein zal niet langer de dingen ‘veilig’ willen houden zoals ze waren. Je brein zal actief in actie komen om meer aanvullende manieren te vinden om vreugde te zoeken in iedere dag.

En dat is precies het moment waarop het echt leuk wordt! Alle vrolijke momenten in je leven worden namelijk opgeslagen. En als je ze eenmaal ervaart, zijn ze ongelooflijk waardevol. Ze kunnen namelijk ‘gewone’ momenten veranderen in vreugdemomenten.

Dat is onlangs bij mij gebeurd. Ik zette mijn dochter af op school en terwijl ik wachtte tot ze haar fiets in het rek had gezet, zag ik een moeder en haar dochtertje bij een boom staan. De dochter was waarschijnlijk twee jaar, of zo en ze keek naar een eekhoorn die onderaan de stam zat. Toen de dochter een stap naar voren deed, richting de eekhoorn, rende deze de boom op en bleef halverwege de stam hangen. Hij keek achterom naar het meisje. Het kleine meisje barstte in lachen uit, zo grappig vond ze het.

Voordat ik vader werd, lette ik niet echt op kinderen. Ik negeerde ze niet echt, maar ik merkte ze ook niet op. Ze waren daar, ik was me daar bewust van, maar dat was het. Iets als een dochter, van een voor mij onbekende moeder, die om een eekhoorn lacht, zou me weinig of niet veel hebben gedaan.

Maar dat was voordat ik vader werd. Nu ik al vele jaren vader ben, houd ik veel vreugde-gevulde momenten in mijn hoofd, helemaal wanneer mijn meisje ergens om lacht. En daarom, toen ik deze hele gebeurtenis met de eekhoorn zag plaatsvinden, verbond het gelach van het kleine meisje met de vreugdemomenten die ik zelf in mijn hersenen had opgeslagen over mijn eigen dochter die lachte. Mijn gedachten overspoeld met prachtige herinneringen, speciale momenten en… vreugde.

Voor een ander een normaal moment, werd toen ineens een speciaal moment, dankzij de kracht van vreugde.

Ik wens je veel prachtige momenten voor je terwijl je je eigen vreugdereis ontvouwt.

Je medereiziger, John

John P. Strelecky is de auteur van de nummer 1 bestsellers boekenreeks The Why Café en The Big Five for Life. Om meer van zijn werk te weten te komen, zijn boeken te lezen en te ontdekken hoe jij nog meer vreugde in je leven kunt brengen, neem een kijkje op www.bigfiveforlife.nl.

This site is protected by wp-copyrightpro.com